مروری بر تاریخ جهاد سازندگی/ فعالیت­های بهداشتی و درمانی جهاد سازندگی در مناطق جنگی
عبدالله فاتحی
1399/06/25

 

قسمت بیستم: فعالیت­های امداد پزشکی منطقه غرب کشور، محورهای عملیاتی قرارگاه نجف اشرف )باختران و ایلام(

فعالیت­های جهاد یزد مستقر در ایلام:

ایجاد واحدهای اورژانس: در منطقه­ی مهران یک اورژانس شامل 8 سنگر؛ در منطقه­ی میمک یک اورژانس شامل 4 سنگر؛ شور شیرین قدیم و جدید یک اورژانس شامل 9 سنگر؛ قله­ی 497 یک اورژانس شامل 3 سنگر. توزیع سه کامیون داروی اهدایی در منطقه ی زیر پوشش (سومار تا مهران) از فعالیتهای جهاد سازندگی است. (همان، ص 43)

فعالیت­های جهاد تبریز، مستقر در گیلان غرب:

احداث بیمارستان ولیعصر گیلان غرب و بهره­برداری از آن که تنها بیمارستان منطقه­ی گیلانغرب و قصرشیرین بود و مورد استفاده­ی عموم مردم اعم از رزمنده و خانواده­های ساکن در منطقه قرار می­گرفت. این بیمارستان در سال 1360 تاسیس شد. جهاد 600 متر زیربنای جدید به آن اضافه کرد و همچنین یک اورژانس تونل زیرزمینی به مساحت 80 متر به آن افزود. دو بخش با ظرفیت 45 تخت، اورژانس، رادیولوژی، آزمایشگاه، بانک خون، آسایشگاه دکترها و آسایشگاه پرسنل، اتاق بی­سیم( از بی­سیم هلال احمر استفاه می­شد)، داروخانه و قسمت دارو، قسمت پیش ساخته با یک موتور برق اضطراری به قدرت 130 کیلو وات از دیگر کارهای انجام گرفته در این بیمارستان بود. این بیمارستان همچنین 7 دستگاه آمبولانس از انواع مختلف داشت. بخشی از امکانات آن نیز از کمک­های مردمی تامین شده بود.

خدمات بیمارستان ولیعصر:

- عمل­های جراحی و درمانی لازم در سطح جبهه­ها به جز جراحی مغز

- انجام جراحی­های اورژانس برای روستائیان مراجعه­کننده به صورت رایگان

- انجام معاینات داخلی برای کلیه­ی رزمندگان، روزها، و مردمی عادی، شب­ها

- تعیین گروه خونی رزمندگان ـ پشتیبانی دارویی و وسائل درمانی اورژانس خط مقدم

- ایجاد کلاس­های آموزشی و امدادگری برای نیروهای مردمی جهت خدمت امداد رزمندگان

- انتقال کمک­های دارویی مردمی به رزمندگان

 

فعالیت­های جهاد خراسان، مستقر در سومار:

ویزیت و درمان 800 بیمار در پاسگاه یا اعزام آنان به بیمارستان؛ توزیع 20 دستگاه آمبولانس توسط ستاد نجف در منطقه و نیز انواع امکانات دارویی و بهداشتی.

فعالیت­های جهاد همدان:

احداث بیمارستان ضدتوپ پادگان ابوذر (سر پل ذهاب)، توسط جهاد همدان و ستاد غرب با هزینه 50 میلیون ریال از محل کمک­های مردمی؛ دارای اتاق عمل جراحی مغزی ـ اتاق عمل جراحی­های عمومی با تعدادی تخت، اورژانس و کلیه­ی وسایل لازم در یک بیمارستان زیرزمینی. این بیمارستان از 20 مرداد 1360 مورد استفاده قرار گرفت.

 

فعالیت­های بهداشتی جهادت:

افزون بر فعالیت­های پزشکی در جبهه، فعالیت­های دیگری نیز به نام این مردان و زنان جهادگر، ثبت شده است:

بهداشتی کردن محل سنگرها و خاکریزها از جهت ریختن زباله و آب­های شستشو، توزیع پوستر و نشریات بهداشتی، توزیع پکلرین و قرص­های نمک برای تصفیه­ی آب و ایجاد توالت­های بهداشتی.

آب­رسانی به جبهه­ها؛ جهاد سازندگی، سقای جبهه­ها نام گرفته است. تانکرهای بسیاری که از شهرها آب تصفیه شده را تا عمق جبهه­ها می­رساندند، نقشی حیاتی بر عهده داشتند. در کلیه­ی ستادهای پشتیبانی جهاد سازندگی، کارگاه­های مجهزی دایر بود که کار آنها تنها ساخت تانکرهای کوچک و بزرگ (از هزار تا بیست هزار لیتری) آب بود. تنها یکی از این کارگاه­ها در اهواز ساخت 700 تانکر کوچک و بزرگ را در کارنامه­اش دارد. (همان، ص 40).

حفر چاه­های عمیق و نیمه­عمیق و دستی از ابتکارات جهاد محسوب می­شود. با پیشروی رزمندگان اسلام در دل کوه­ها و دشت­های بی آب و علف و دور افتادن از شهرها و آبادی­ها و رودخانه­ها که منابع اصلی آب محسوب می­شدند، جهاد ابتکار حفر چاه­های عمیق، نیمه­عمیق و دستی را محقق کرد و پس از حفر و بهداشتی و ضدعفونی کردن آب چاه، با نصب موتور، آب مورد نیاز رزمندگان را تأمین می­کردند.

 

لیست چاه­های حفر شده در مناطق عملیاتی:

- طریق القدس 4 حلقه

- فتح المبین 4 حلقه

- بیت المقدس 3 حلقه

- رمضان 1 حلقه

- والفجر 4حلقه

یکی دیگر از ابتکارات جهاد، ایجاد حمام­های بهداشتی صحرایی بود. از شروع جنگ، لزوم ابتکار و اختراع در ساخت حمام­های صحرایی مورد نیاز رزمندگان اسلام که بتواند سلامت آنها را حفظ کند، ضرورت داشت، که در این راستا جهادگران دست به اقدامات ارزشمندی زدند؛ از جمله آنکه به علت فقدان امکانات لازم برای احداث حمام، دست به ساخت حمام­های کوچک بسیار ساده و کم خرجی زدند که با ماشین هم قابل حمل و در تمام مکان­ها قابل نصب بود. این حمام ساده عبارت بود از چند بشکه 220 لیتری که روی یک خرپای دو متری مستقر می­شد، بشکه­ها در زیر مجهز به دوش بودند که رزمندگان با استفاده از آب ولرمِ این بشکه­ها که در آفتاب نیم گرم می­شد استحمام می­کردند. در فصل زمستان، با ادامه پیدا کردن جنگ، حمام­های صحرایی مجهزتر شد به نحوی که این حمام­ها که در حقیقت یک مخزن آب، یک مشعل گازوئیلی و یک کانتینر با چند دوش بودند.

جمع حمام­های احداثی 4 الی 12 دوشه در محورهای عملیاتی قرارگاه کربلا 48 دستگاه:

- طریق­القدس 2دستگاه

- فتح­المبین 14 دستگاه

- بیت­المقدس 3 دستگاه

- رمضان 7 دستگاه

- مسلم بن عقیل 1 دستگاه

- محرم 3دستگاه

- والفجر 18 دستگاه

اقدام مهم دیگر ایجاد سرویس­های بهداشتی در کلیه­ی جبهه­ها و محل استقرار نفرات و یگان­ها است. این سرویس­های بهداشتی که در کنار آنها به طور معمول منبع آب نصب می­شد، مجهز به آبریز بهداشتی بوده که توسط کانالی شیب­دار به یک گودال سرپوشیده متصل می­شد. (همان، 40 و 41)

فعالیت­های بهداشتی بر حسب جهادهای مستقر و محورهای عملیاتی به شرح زیر است:

جهاد یزد مستقر در ایلام

خدمات بهداشتی شامل:

- تاسیسات بهداشتی شامل ایجاد شانزده دستگاه حمام چند دوشه در محورهای عملیاتی میمک - شور شیرین قدیم و جدید مهران و چنگوله.

- ساختن سرویس بهداشتی انفرادی در چهارصد و شصت مورد

- سمپاشی سنگرها در تمام مناطق عملیاتی زیر پوشش در 10 نوبت (از مهران تا سومار)

- توزیع 400 حشره­کش در منطقه (همان، 43)

 

جهاد تبریز مستقر در گیلان غرب؛

- تاسیسات بهداشتی شامل احداث 7 دستگاه حمام در محورهای عملیاتی زیر پوشش احداث ده واحد اورژانس در محورها

- خدمات بهداشتی جهاد تبریز شامل سمپاشی سنگرها و تبلیغات بهداشتی در میان رزمندگان و ساکنین منطقه و نیز تشکیل واحد آموزش و اعزام کار آموزان به محورهای عملیاتی. (همان، 44)

 

فعالیت­های جهاد خراسان مستقر در سومار:

خدمات بهداشتی شامل سمپاشی سنگرهای خط مقدم. تاسیس داروخانه در پاسگاه و توزیع داروهای اهدایی در محورهای عملیاتی

انتشار جزوات بهداشتی در منطقه سومار و اقدام به ضد عفونی جسدهای عراقی در منطقه سومار (همان،45 )

بخشی از فعالیت­های پزشکی جهاد خراسان در جبهه­ها

«از جمله کارهای لازم و ضروری در جبهه­ها، توجه به امر بهداشت و درمان و پیشگیری از شیوع بیماری و امراض مختلف بود چرا که یکی از ارکان اصلی مبارزه - در کنار رکن اصلی دیگر که همان استقامت روحی و معنوی است- سلامت و تندرستی نیروها از نظر جسمی و بدنی است. در این زمینه با توجه به اهمیت موضوع، واحدی به نام واحد بهداشت در پایگاه جهاد خراسان، وظیفه بهداشتی کردن محیط فعالیت و محل استراحت جهادگران و دیگر نیروها را به عهده داشت. در این راستا فعالیت­هایی در زمینه بهداشت عمومی و جلوگیری از ابتلای رزمندگان به بیماری­های مختلف، در منطقه صورت گرفت.

نیروهای جهادی فعال در زمینه بهداشت، اقداماتی از قبیل سمپاشی محیط و واکسینه کردن نیروهای رزمنده را انجام می­دادند. با توجه به اینکه در مناطق کوهستانی غرب کشور، وجود جانداران مختلف امری طبیعی بود، جهت جلوگیری از صدمات و عوارض مختلف از سوی آنان می­بایست وسایل دفاعی و پیشگیری بهداشتی در نظر گرفته می­شد. در این رابطه در طول مدت حضور جهاد خراسان در غرب و جبهه سومار، مناطق وسیعی سمپاشی شد.

در مورد واکسینه کردن نیروها، کارت­هایی صادر شد و بر اساس آن نیروها در مدت 45 روز 3 نوبت واکسینه می­شدند که در صورت بروز و مشاهده بیماری و یا امراض گوناگون، واحد بهداشت مسئول و مامور پیگیری این امر می­شد. ابتدا مشکل در خود منطقه حل  وگرنه بیمار به مراکز درمانی دیگر در منطقه اعزام می­شد.» (سلمانی لطف آبادی 1385، ج 5 ، صص 145 147)

تعداد مشاهده خبر209 بار
تصاویر مرتبط


مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)

ارسال نظرات
نام
 
آدرس پست الکترونیکی شما
   
شماره تلفن
توضیحات
 
تغییر کد امنیتی
کد امنیت
 
وزارت جهاد کشاورزی
کلیه حقوق این سایت متعلق به وزارت جهاد کشاورزی می باشد
Powered by DorsaPortal