مروری بر تاریخ جهاد سازندگی فعالیتهای بهداشتی و درمانی جهاد سازندگی در مناطق جنگی
عبدالله فاتحی
1399/05/08

 

قسمت نوزدهم:

فصل چهارم:

فعالیتهای بهداشتی و درمانی جهاد سازندگی در مناطق جنگی

مناطق رویارویی و مقابله با دشمن بسیار گسترده و وسیع بود، در نتیجه گریزی نبود جز آنکه در دوره ی آغازین جنگ، بخشهای بهداشتی و درمانی به صورت اکیپ های سیار مجهز به وسایل دارویی و پزشکی، پزشک، و پزشکیار، در کنار رزمندگان حضور یافته و به مداوای مجروحین بپردازند. این امر در بحبوحه ی جنگ و زیر آتش دشمن آشکارا امری دشوار، اما غیر قابل اجتناب بود. پیش از تهاجم رژیم عراق به خرمشهر و آبادان، اکیپهای پزشکی به طور مرتب به بیمارستانهای طالقانی آبادان و ولیعصر خرمشهر اعزام میشدند و از این بیمارستانها به عنوان مراکز اصلی درمانی در این مناطق استفاده میکردند. از آنجا که فاصله ی برخی از مناطق جبهه به آبادان زیاد بود، با همکاری نیروهای جهاد قم، بیمارستانی صحرایی با ده دستگاه کاروان مجهز به امکانات پزشکی در منطقه ی دارخویین ایجاد گردید. پس از اشغال جاده ی آبادان توسط نیروهای عراقی، امکانات بیمارستان در قسمتهای اورژانس جبهه توزیع شد.

اقدامات پزشکی جهاد سازندگی در دوره ی نخست جنگ و بازسازی بیمارستانها اقدامات بهداشتی درمانی

فعالیتهای امداد پزشکی با فراخوانی کلیه ی نیروهای پزشک، پزشکیار، امدادگر و کلیه ی پرسنل امداد و درمان از سراسر کشور آغاز شد. یک مرکز فعال با امکانات و نیروهای داوطلب مردمی، که از سوی دفاتر جهاد سازندگی در استانها جذب و اعزام شده بودند، در محل کمیته بهداشت و درمان جهاد سازندگی خوزستان در اهواز دایر شد. اقدامات این مرکز در آن شرایط حساسِ شهرهای خط مقدم خوزستان ( اهواز، سوسنگرد، آبادان، خرمشهر، شوش، دزفول و اندیمشک) که زیر آتش بی امان دشمن بود، بسیار ضروری و حیاتی بود؛ بیمارستانها در این شهرها اغلب خالی بود و بعضاً نیز مورد اصابت بمب های دشمن قرار میگرفت.

در همین دوره بود که سپاه پاسداران اقدام به تأسیس بیمارستانی مجهز در خوزستان نمود. لازم به یادآوری است که تا آن زمان سپاه فاقد بیمارستان و واحد درمانی بود و این نخستین تجربه ی این سازمان در این خصوص بود که البته با همکاری جهاد سازندگی محقق شد. جهاد سازندگی در زمینه ی تأمین نیرو، دارو، و تجهیزات پزشکی، اقدامات مهمی را به انجام رساند و در نهایت، پس از مدت کوتاهی، بیمارستانی با امکاناتی مناسب تأسیس گردید.

هم زمان با پیشروی نیروهای عراقی به سمت اهواز، کمیته ی پزشکی جهاد، 12 کمپ، 4 اورژانس و 4 درمانگاه عمومی در 12 منطقه شهر اهواز تأسیس کرد که به صورت تمام وقت در خدمت مردم قرار گرفت. به دلیل اینکه اهواز زیر بمباران دشمن قرار داشت، اورژانس ها مجهز به تعداد زیادی آمبولانس و نیروهای امدادگر و پزشکیار بودند، که در مواقع لزوم به محل بمباران ارسال شده و مجروحان را به بیمارستانها و مراکز درمانی منتقل کنند.

در مواقعی که وضعیت جبهه ها قدری رو به آرامی مینهاد، جهاد سازندگی اقدام به تأسیس مراکز اورژانس پزشکی در مناطق فارسیان، کوت، سوسنگرد، رقابیه و ... مینمود. همچنین بیمارستان شهدای شوش، که قسمتهای زیادی از آن تخریب شده بود، با کوشش نیروهای جهاد، مرمّت و بازسازی شد. بیمارستان شهید چمران در سوسنگرد، از دیگر بیمارستانهایی است که توسط نیروهای جهادی مورد بازسازی قرار گرفت. پس از دو بار سقوط سوسنگرد و ویران شدن بخشهای بسیاری از آن، نیروهای جهاد این بیمارستان را نیز بازسازی کردند. این بیمارستان تا حد امکان مجهز شد و تمامی مجروحین جبهه ی طراح، هویزه، سوسنگرد، و کوههای اللّه اکبر به آنجا منتقل میشدند.

2 -اقدامات پزشکی جهاد در برخی از عملیاتها

نخستین عملیات مشترک و وسیع رزمندگان ایران عملیات ثامن الائمه بود؛ در این عملیات جهاد با همکاری سپاه پاسداران، در مناطق محمدیه و سلیمانیه و دارخوین چندین مرکز اورژانس به منظور انتقال مجروحین به مراکز درمانی شهر اهواز برپا نمود.

همچنین در عملیات طریق القدس، جهاد سازندگی اقدام به برپایی بیمارستان شهید چمران سوسنگرد نمود و چهار مرکز اورژانس با نامهای دهلاویه، سویدانی، مکلایس و مالکیه را تأسیس کرد که مجهز به سالن اورژانس، بانک خون و نقاهتگاه بودند. کلیه ی مجروحین از منطقه ی الله اکبر در مراکز اورژانس فوق تحت درمان قرار میگرفتند و پس از انجام اقدامات درمانی اولیه، در صورت لزوم، به بیمارستان شهید چمران سوسنگرد و از آنجا به اهواز منتقل میگشتند.

سومین عملیات ایران فتح المبین بود که به علت گستردگی و وسعت منطقه، جهاد حضور و فعالیتی جدی در آن داشت. جهاد تهران 5 مرکز اورژانس بزرگ و مجهز در جبهه های شوش ایجاد نمود. این مراکز درمانی با سازه هایی بتونی، در مجاورت خط مقدم قرار داشت و دارای اتاق عمل و آب و برق بود. جهاد اصفهان نیز در منطقه ی دالپری با همکاری سپاه، بیمارستان صحرایی مجهزی تأسیس کرد. کمیته ی پزشکی جهاد خوزستان در منطقه ی رقابیه یک بیمارستان صحرایی مجهز به دو اتاق عمل، بخش ریکاوری، آزمایشگاه، رادیولوژی، سه سالن اورژانس و یک نقاهتگاه و یک پد هلکوپتر برای انتقال مجروحین به اهواز ایجاد کرد و 4 مرکز اورژانس در مناطق تنگه زلیجان، کربال، نجف اشرف و منطقه ی 134 ایجاد نمود.

در چهارمین عملیات که عملیات بیت المقدس بود، جهت استقرار مجروحین در محورهای سوسنگرد و طراح بیمارستان شهید چمران سوسنگرد با 4 اتاق عمل و دو سالن اورژانس بزرگ و بخش جراحی با 200 تخت آماده و بازسازی شد. همچنین یک نقاهتگاه با ظرفیت پذیرش 500 مجروح در سوسنگرد تأسیس شد. در اوایل عملیات، مجروحین مستقر شده در طراح که نیازمند عمل جراحی ضروری و فوری بودند، به بیمارستان شهید چمران سوسنگرد فرستاده میشدند. اما پس از آنکه طرح عملیات تغییر کرد، در مدت 18 ساعت، 3 اتاق عمل و 20 تخت اورژانس همراه با بخشهای رادیولوژی و آزمایشگاه در دارخوین ایجاد شد که اهمیت بسیاری داشت. در ادامه ی این عملیات همزمان با رسیدن رزمندگان به جاده ی خرمشهر- اهواز، دو اتاق عمل و سالن ریکاوری به همراه آزمایشگاه و رادیولوژی در بهداری تیپ محمد رسول اللّه واقع در کیلومتر 17 جاده خرمشهر ایجاد گردید. در نزدیکی شلمچه نیز یک اورژانس با 4 سالن پیریزی شد.

جهادگران، بلا فاصله بعد از آزادسازی خرمشهر، در صدد ایجاد بیمارستانی برآمدند که در فاز اول، سالن اورژانس، آزمایشگاه رادیولوژی، درمانگاه عمومی، داروخانه، بخش داخلی و بخش دندانپزشکی آن تأسیس گردید و بیمارستان به نام شهید صدوقی نامگذاری شد.

در عملیات محرم که در منطقه ی دهلران صورت گرفت، کمیته ی پزشکی جهاد خوزستان 3 دستگاه اتاق عمل، دو دستگاه ریکاوری همراه با وسائل و تجهیزات پزشکی کامل و وسایل آزمایشگاهی بیمارستان صحرایی منطقه ی دهلران و عین خوش را تقویت کرد و تعدادی از آمبوالنس های جهاد همراه با امدادگر برای تخلیه ی مجروحان به آن منطقه اعزام شدند و نیروهای متخصص و پزشک در بیمارستان و اورژانسها شروع به فعالیت کردند.(جهاد سازندگی در جنگ، صص 37 و 38 )

در عملیات والفجر 1 ،گروهی از برادران پزشک، پزشکیار و امدادگر همراه با چند دستگاه آمبولانس در اورژانس جنگل امفر برای انتقال مجروحین شرکت داشتند.(همان، ص 39)

از ابتدای جنگ، گروهی از برادران و خواهران جهاد که دوره ی امدادگری و کمکهای اولیه دیده بودند، در فرودگاه شهر اهواز ستاد انتقال مجروحین را تشکیل دادند و کلیه ی مجروحینی که در بیمارستان نیاز به ادامه ی درمان داشتند، با هواپیما به شهرستانهای دیگر منتقل میکردند. گفتنی است که وقتی قطار بیمارستانی هلال احمر برای انتقال مجروحان به منطقه اعزام میشد، همین برادران و خواهران، مسئولیت جابجایی مجروحان قطار را به عهده داشتند. در 28 دی ماه سال 61 هم که مسئولیت بهداری فرودگاه به سپاه سپرده شد، به علت تجارب ارزشمند این خواهران و برادران در خصوص انتقال مجروحان، در عملیات فتح المبین و محرم، به پایگاه دزفول و در عملیات مسلم بن عقیل به فرودگاه باختران اعزام شدند.

ادامه دارد...

 

 

 

تعداد مشاهده خبر343 بار
تصاویر مرتبط


مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)

ارسال نظرات
نام
 
آدرس پست الکترونیکی شما
   
شماره تلفن
توضیحات
 
تغییر کد امنیتی
کد امنیت
 
وزارت جهاد کشاورزی
کلیه حقوق این سایت متعلق به وزارت جهاد کشاورزی می باشد
Powered by DorsaPortal