عملیات رزمندگان اسلام درآذرماه سالهای دفاع مقدس
فتح الفتوح آزادسازی شهربستان (عملیات طریق القدس)
1398/02/09

بسمه تعالی

فتح الفتوح آزادسازی شهربستان (عملیات طریق القدس)                                                                       نویسنده:عبداله فاتحی                            

عملیات رزمندگان اسلام درآذرماه سالهای دفاع مقدس                                                                                        

سال 1360 در دفاع مقدس یادآور دلاوریها ورشادتهای رزمندگان غیور کشورمان است ،دراین سال مردم مقاوم وشهید پرورمان شاهد دوعملیات بزرگ توسط فرزندان مبارزخود درجبهه های نبرد با دشمن بعثی بودند ، درعملیات ثامن الائمه (ع) که با پیروزی عملیات وآزادسازی وشکست محاصره شهر مقاوم آبادان شهد شیرین پیروزی را چشیده بودند ، خودرا آماده پشتیبانی ازفرزندان رزمنده خود در جبهه های نبرد میکردند، واین عملیات همان عملیات بزرگ وپیروز طریق القدس بود که درتاریخ 8/9/1360 انجام پذیرفت ، همچنین درآذر ماه سالهای دفاع مقدس  عملیاتهای دیگری نیز توسط رزمندگان دلاور کشورمان انجام پذیرفت که دراین مقاله به مهمترین آن عملیات ها اشاره کرده وسپس بطور مشروح به عملیات طریق القدس می پردازیم /                                                                                                          

1-تاریخ عملیات 8/9/1360 - عملیات طریق القدس رمز عملیات یاحسین (ع) منطقه عملیات : غرب سوسنگرد ، دشت آزادگان ، شمال کرخه                                                                                                                                  

2-تاریخ عملیات 20/9/1360 عملیات مطلع الفجر رمز عملیات یامهدی ادرکنی (عج) منطقه عملیات : گیلان غرب ، سرپل زهاب                                                                                                                                            

3- تاریخ عملیات 1/9/1366 عملیات نصر 9 رمز عملیات یامولای متقیان (ع) منطقه عملیات : حاج عمران

4- تاریخ عملیات 7/9/1359 عملیات مروارید اهداف عملیات : نابودی نیروی دریایی ارتش عراق درخلیج فارس

شرح عملیات طریق القدس


 فرماندهان دفاع مقدس دو ماه پس از پیروزی در عملیات ثامن الائمه (ع)، عملیات طریق القدس را در سال دوم جنگ (آذرماه سال 1360) با سرعت بسیار و بر پایه تحولات جدید و شور و هیجان ایجاد شده در کشور، به عنوان بزرگ ترین عملیات خود در مقیاس گسترده، طرح ریزی کرد. سازماندهی نیروهای داوطلب با انگیزه شهادت طلبی در رزمندگان و در آستانه فرا رسیدن ماه محرم، برجسته ترین ویژگی این عملیات بود
با موفقیت عملیات ثامن الائمه (ع) که نشان داد طراحی و انجام عملیات های گسترده با سبک و شیوه جدید امکان پذیر است فرماندهان سپاه ، ارتش وجهاد طی جلسات متعددی شرایط جدید را مورد بررسی قرار داده و مبتنی بر آن استراتژی جدیدی را تعریف کردند که چهار هدف اساسی را دنبال می کرد                                                                                       

 

 

 


اهداف عملیات 

مهم ترین اهداف عملیات طریق القدس عبارت بودند از

-
آزاد سازی شهر بستان و بیش از 50 روستای منطقه 
-
انهدام نیروهای دشمن در منطقه با استعداد بیش از یک لشکر 
-
قطع ارتباط بین دو نیروی عمده در مناطق عمومی اهواز و دزفول 
-
رسیدن به هور و امکان نفوذ در خاک عراق.
علل انتخاب منطقه 
پس از پاکسازی منطقه اشغالی در شرق رودخانه کارون در عملیات ثامن الائمه(ع)، هنوز در جبهه جنوب سه منطقه در اشغال دشمن قرار داشت که عبارت بودند از :غرب روخانه کارون و شهر خرمشهر، منطقه بستان و سوسنگرد و منطقه غرب رودخانه کرخه. این مناطق از نظر وسعت، هدف، استعداد و گسترش نیروهای دشمن دارای موقعیت های متفاوتی بودند، بنابراین با توجه به توانایی و امکانات نیروهای خودی برای انجام عملیات، منطقه سوسنگرد و بستان برای عملیات انتخاب شد
موقعیت منطقه 
منطقه عمومی عملیات در شمال غربی اهواز قرار داشته و دارای زمین های مرتفع، پست و هموار می باشد که از شمال به ارتفاعات الله اکبر، میش داغ و تپه های رملی، در جنوب به رودخانه نیسان و هویزه، در غرب، از یک سو به دغاغله و رودخانه نیسان و از سوی دیگر، به رودخانه سابله و نهر عبید و روستای صالح حسن و از آن جا به سمت تپه های رملی در شمال امتداد می یابد و از شرق به هورالهویزه و تنگه چزابه و مرزهای بین المللی محدود می شود
زمین منطقه در شمال، رملی و از جنس ماسه های بادی است. سمت بیشتر ارتفاعات منطقه، از شمال غربی به جنوب شرقی و شیب زمین در مکان های مختلف، متفاوت است. رودخانه های این منطقه شامل رودخانه کرخه با عرض تقریبی 25 تا 400 متر و عمق 5/1 تا دو متر است که عبور از آن بدون استفاده از پل های موجود، غیر ممکن می باشد؛ رودخانه کرخه کور در حمیدیه که از رودخانه کرخه منشعب شده و تغییر مسیر می دهد؛ نهر سابله به عنوان شاخه ی جدا شده از کرخه و نهر نیسان به عنوان شاخه اصلی، جدا شده از کرخه که ابتدا به نام مالکیه وارد سوسنگرد شده و از آن جا به بعد نهر نیسان نامیده می شود
عوارض مصنوعی منطقه به این شرح بود: جاده آسفالته سوسنگرد - پله سابله- بستان؛ جاده معروف به تعاون که دشمن ساخته بود و از حد فاصل بستان سابله به پل نیسان و به سمت جفیر امتداد داشت؛ میدان های مین و مواضع احداثی دشمن. آبادی های این منطقه شامل دهلاویه، بردیه، دغاغله، سابله، چزابه و دیگر روستاها می باشد

 

 


وضعیت دشمن 
ارتش عراق پس از ناکامی در تصرف سوسنگرد و پیشروی به سمت اهواز، در خارج از شهر و غرب سوسنگرد مواضع پدافندی خود را با استفاده از موانع طبیعی و مصنوعی در محور جابر حمدان در شمال رودخانه کرخه و محورهای دهلاویه، سویدانی و هویزه در جنوب کرخه به گونه ای مناسب تحکیم و تثبیت کرد
عراقی ها پس از عملیات ثامن الائمه (ع) و تحمل ضربه مهلک ناشی از آن، تمام توان خود را برای شناسایی تحرکات و مقاصد نیروهای خودی بسیج کرد و تا 60 درصد موفق به کشف این اطلاعات شد. اما به دلیل نقص اطلاعات، همچنان در تردید به سر می برد و در تجزیه و تحلیل خود به این نتیجه رسیده بود که یکی از راه کارهای احتمالی نیروهای خودی، تمرکز تلاش اصلی برای عملیات، در محور غرب سوسنگرد، عبور از پل سابله به سمت بستان و نیز تلاش پشتیبانی، از شمال کرخه و محور الله اکبر، جنوب ارتفاعات رملی به سمت غرب و تنگه چزابه می باشد. دشمن برای مقابله با این راه کارها، ترکیب و شکل استقرار نیروهای خود را با استفاده از موانع موجود آرایش داد. ارتش عراق که برای پشتیبانی و تقویت نیروهای خود به پل های روی رودخانه های کرخه و سابله و جاده های شمالی جنوبی متکی بود، حفاظت و حمایت از پل ها را تشدید کرد. در عین حال، عوارض رودخانه های منطقه تحرک فوق العاده و پشتیبانی سریع را برای دشمن غیر ممکن کرده بود.

اقدامات نیروهای خودی پیش از عملیات 
مهم ترین اقدامات نیروهای خودی حد فاصل عملیات های ثامن الائمه (ع) تا طریق القدس، عبارت بودند از:
1-
شناسایی خطوط و عمق دشمن؛ 
مهمترین شناسایی عمق با هدف انهدام دشمن در شمال غربی رودخانه نیسان شامل منطقه غرب سوسنگرد و حاشیه هور و از پشت دشمن در روستاهای دفار، نهرکسر، شیخ محمود و تا حوالی بیت نعمه می شد. برای شناسایی معابر خودی به دشمن و برعکس، شناسایی موانع مصنوعی شامل میادین مین، خاکریزها و سایر تاسیسات و نیز شناسایی و ثبت تحرکات و استعداد پشتیبانی دشمن اعم از هوایی، هوانیروز، توپخانه و پدافند هوایی اقداماتی انجام گرفت. هم چنین منطقه شمال کرخه در حدفاصل جناح دشمن و ارتفاعات میشداغ در منطقه رملی نیز شناسایی شد که اطلاعات آن بسیار حائز اهمیت بود و منجر به طرح ریزی عملیات به صورت احاطه ای شد و جاده معروف بر روی منطقه رملی نیز بر اساس همین اطلاعات و برابر نیاز عملیات احداث شد و بدین ترتیب، امکان دسترسی نیروهای خودی در خیز اول به عقبه دشمن در تنگه چزابه فراهم شد. . 
 
1-طرح ریزی عملیات بر پایه شناسایی از منطقه وتوان موجود نیروهای خودی و انجام دادن برخی جابه جایی ها و 2-تقویت منطقه که با ظرافت و دقت خاصی انجام گرفت 
 
نزدیک کردن خطوط خودی به دشمن با ایجاد خاکریزهای کوتاه.
 
3-اجرای طرح آب برای محدود کردن خطوط پدافندی و آزاد کردن نیرو
4-احداث جاده ای به طول 15 تا 20 کیلومتر در زمین های رملی شمال منطقه عملیاتی 
5-در پی شهادت برخی از فرماندهان ارتش ، سپاه وجهاد پس از عملیات ثامن الائمه(ع)، انتصاب های جدید موجب تغییراتی در مدیریت جنگ شد که در گسترش و تأمین همکاری یگانهای رزمی نقش به سزایی داشت
سازمان رزم خودی 
در این عملیات، نیروهای سپاه پاسداران برای اولین بار در قالب «تیپ» شرکت داشتند که عبارت بودند از
تیپ 1 عاشورا با استعداد 9 گردان پیاده
تیپ 2 کربلا با استعداد 3 گردان پیاده.
تیپ 3 امام حسین (ع) با استعداد 8 گردان پیاده
تیپ امام سجاد (ع).
تیپ امام حسن(ع) با استعداد 3 گردان پیاده (به عنوان احتیاط عملیات).
هم چنین، یگان های ارتش متشکل بودند از
تیپ 3 از لشکر 92 زرهی
تیپ های 1 و 2 از لشکر 16 زرهی
تیپ 1 از لشکر 77 پیاده
8
گردان توپخانه.

علل انتخاب منطقه 
پس از پاکسازی منطقه اشغالی در شرق رودخانه کارون در عملیات ثامن الائمه(ع)، هنوز در جبهه جنوب سه منطقه در اشغال دشمن قرار داشت که عبارت بودند از :غرب روخانه کارون و شهر خرمشهر، منطقه بستان و سوسنگرد و منطقه غرب رودخانه کرخه. این مناطق از نظر وسعت، هدف، استعداد و گسترش نیروهای دشمن دارای موقعیت های متفاوتی بودند، بنابراین با توجه به توانایی و امکانات نیروهای خودی برای انجام عملیات، منطقه سوسنگرد و بستان برای عملیات انتخاب شد
شرح عملیات 

عملیات در ساعت 00:30 بامداد 8/9/1360 با عبور نیروهای پیاده یگان های سپاه از میادین مین و مواضع دشمن، در چند محور به طور هم زمان آغاز شد. نیروهای عمل کننده در محور شمال عملیات، در همان ساعات اولیه درگیری موفق شدند مواضع نیروهای عراقی را در خطوط اول تصرف کرده و نیروهای احتیاط دشمن را در پشت خطوط پدافندی منهدم کنند. میزان موفقیت اولیه یگان های سپاه در محور شمال به حدی بود که فرمانده تیپ زرهی ارتش نیز به گردان های زرهی و مکانیزه خود فرمان داد تا از معابر بازشده با چراغ روشن عبور کرده و ضمن انهدام دشمن و حمایت از نیروهای پیاده خودی به سوی هدف های خود در عمق منطقه پیشروی کنند. به این ترتیب، در ساعت 6 بامداد روز اول عملیات، تیپ امام حسین (ع) به همراه یک گردان از تیپ 3 زرهی از لشکر 92 موفق شدند تنگه چزابه را تصرف و تامین کنند. در این محور تا ساعت 9 صبح روز اول، تمامی اهداف تعیین شده، تامین گردید

در محور جنوبی عملیات، اوضاع به گونه ای دیگر بود. دشمن که فلش اصلی عملیات نیروهای ایرانی را از این محور می دانست، با بهره گیری از موانع متعدد و هوشیاری نیروهایش به سختی مقاومت کرده و مانع پیشروی قاطع نیروهای ایرانی شده بود. نیروهای خودی به رغم شکستن برخی از خطوط اولیه و تصرف پل سابله، با روشن شدن هوا مجبور به عقب نشینی شدند
با بروز شرایط سخت در محور جنوبی عملیات، تصمیم گرفته شد که نیروهای خودی در شمال با ورود به منطقه ابوچلاچ (منطقه کوچک محصور بین شاخه های رودخانه کرخه درغرب بستان) به سوی شرق و جنوب شرقی پیشروی نموده، بستان و منطقه سابله را تصرف و تأمین نمایند

این مرحله از عملیات در روز دوم با ورود یگان های سپاه به منطقه ابوچلاچ تحقق یافت و شهر بستان پس از 420 روز اشغال آزاد شد
متعاقب ورود نیروهای خودی به مثلث سابله و پیشروی به سوی ساحل شمال رودخانه سابله و نهر عبید نیروهای باقی مانده عراقی موضع خود در این منطقه را ترک و به جنوب رودخانه سابله گریختند
روزهای سوم تا پنجم عملیات با تبادل آتش بین طرفین و تلاش نیروهای خودی برای نگهداری و تحکیم مواضع متصرفی سپری شد

در روز ششم عملیات (13/9/1360) دشمن سعی کرد تا از تعلل نیروهای ایرانی در اتخاذ یک پدافند مطمئن و مستحکم، در منطقه مثلث شکل شمال سابله، سود جسته و آن را مجددا به تصرف خود درآورد و از آن طریق بستان را در معرض تهدید قرار دهد. اما هوشیاری نیروهای خودی و حضور به موقع نیروهای تقویتی (پیاده و زرهی) در قسمت شمال پل سابله، موجب شد تا دشمن با تحمل تلفات سنگین چندین کیلومتر عقب نشینی نموده و در جنوب سابله مستقر شود
نقطه پایان عملیات طریق القدس، تلاش نیروهای خودی برای پاکسازی محدوده ای به وسعت 70 کیلومتر مربع بود که بین جنوب سابله و شمال رودخانه نیسان قرار داشت و همچنان در اشغال نیروهای عراقی باقی مانده بود. فرماندهان خودی پس از انجام مباحث مانور و اقدامات شناسایی و آماده سازی نیروها، قصد داشتند این منطقه را نیز آزاد نمایند؛ لیکن قبل از شروع عملیات، فرمانده عراقی به اشتباه تاکتیکی خود مبنی بر حضور در یک منطقه محصور با موانع طبیعی پی برده و بر همین اساس، در تاریخ 30/9/1360 در پوشش آتش شدید توپخانه به طرز ماهرانه ای نیروهای خود را از منطقه مزبور خارج ساخت و در نتیجه، انجام عملیات نیروهای خودی منتفی شد

 

فتح الفتوح

انجام موفقیت آمیز عملیات طریق القدس موجب شد تا مسئولین کشور پیام تبریکی به مناسبت پیروزی رزمندگان اسلام برای حضرت امام خمینی(ره) ارسال کنند. ایشان در پاسخ، پیامی به شرح ذیل در تاریخ 8 آذر 1360، مصادف با 2 صفر 1402 صادر و این عملیات را «فتح الفتوح» نامیدند.

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب آقای حاج سید علی خامنه‌ای رئیس جمهوری محترم اسلامی ایران؛ تیمسار سرتیپ ظهیرنژاد رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران؛ سرکار سرهنگ علی صیاد شیرازی فرمانده نیروی زمینی؛ جناب آقای محسن رضایی فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی: «اَنْ تَنْصُروا اللهَ یَنْصُرُکُمْ وَ یُثَبِتْ اَقْدامَکُمْ».

تلگراف‌های شریف که بشارت پیروزی قوای مسلح شجاع را بر قوای شیطان آمریکایی صدامیان که با هجوم ظالمانه خود فتح قادسیه را به مغزهای تهی از ایمانِ به غیب وعده می‌دادند، واصل گردید. اتکا به مسلسل و تانک، و غفلت از خداوند قادر و جنود الهی، انسان‌ها را به ورطه‌ هلاکت و فضاحت می‌کشاند. آنانکه رمز پیروزی را مجهز به جهاز شیطانی و «میگ»ها و «میراژ»ها می‌دانند و ایمان به غیب و خداوند قادر را به حساب نمی‌آورند و دم از پیروزی قادسیه می‌زنند و رمز پیروزی قادسیه و مؤمنان صدر اسلام را باز نیافته‌اند و قدرت ایمان و شهادت طلبی را نمی‌فهمند، باید با شکست مفتضحانه رو برو شوند. این‌ها از پیروزی‌های صدر اسلام - که پیروزی خون بر شمشیر و قوای جهنمی بود - باید عبرت بگیرند. مردم ایران و ارتش و سپاه و بسیج و سایر قوای نظامی برای حفظ اسلام و کشور اسلامی و رسیدن به لقاء الله دفاع می‌کنند، و فرق است بین این عزیزان و آن گول خوردگان که برای مقاصد پلید آمریکا و وابستگان آن به جنگ بر ضد اسلام و قرآن مجید برخاسته اند. آنچه برای اینجانب غرورانگیز و افتخارآفرین است روحیه‌ بزرگ و قلوب سرشار از ایمان و اخلاص و روح شهادت طلبی این عزیزان- که سربازان حقیقی ولی الله الاعظم ارواحنا فداه - هستند، «و این است فتح الفتوح». من به ملت بزرگ ایران و به فرماندهان شجاع، قبل از آنکه پیروزی شرافتمندانه و بزرگ خوزستان را تبریک بگویم، وجود چنین رزمندگانی را که در دو جبهه معنوی و صوری و ظاهر و باطن از امتحان، سرافراز بیرون آمده‌اند، تبریک می‌گویم. مبارک باد بر کشور عزیز ایران و بر ملت شریف، رزمندگانی چنین قدرتمند و عاشقانی چنین محو جمال ازلی و سربازانی چنین دلباخته که شهادت را آرزوی نهایی خود و جانبازی در راه محبوب را آرمان اصیل خویش می‌دانند. افتخار بر رزمندگانی که جبهه‌های نبرد را با مناجات خویش و راز و نیاز با محبوب خود، عطرآگین نمودند. فخر و عظمت بر جوانان عزیزی که در راهی قدم برداشته و پاسداری از مکتبی می‌کنند که شکست ناپذیر و سرتاپا پیروزی است. و ننگ بر آنان که در راهی، جان خود را هدر می‌دهند و عِرض و آبروی خود را می‌برند که پیروزی شان، شکست و زندگیشان، ننگ آفرین است. اینجانب از فرماندهان محترم و رزمندگان عزیز قوای مسلح نظامی و انتظامی، ارتش و سپاهی و بسیج مستضعفان و ژاندارمری و شهربانی و عشایر محترم و نیروهای نامنظم و مردمی تشکر و قدردانی می‌کنم. درود بر شما و بر همه آنان که برای اسلام و کشور عزیز خود، حماسه می‌آفرینند. از خداوند تعالی، پیروزی نهایی رزمندگان اسلام و سلامت و سعادت همگان را خواهانم. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته.

نقش وعملکرد گردانهای مهندسی رزمی جنگ جهاد درعملیات طریق القدس

1- احداث 306 کیلومتر خاکریز

2- احداث 3 باند هلی‏کوپتر

3- احداث 3 واحد اورژانس

4- احداث ایجاد بنه‏های مهندسی و تدارکاتی

5- احداث 12 مورد پل لوله‏ای

6- احداث تعداد زیادی سنگر

7- احداث 2 باب حمام صحرایی

8- احداث 4 مورد چاههای عمیق و نیمه‏عمیق

9- احداث 5/327 کیلومتر جاده

شرح اقدامات مهندسی رزمی جهاد

عملیات طریق القدس در ساعت 30 دقیق بامداد 8/9/60 در منطقه عمومی غرب شهرستان سوسنگرد و منطقه عمومی بستان آغاز گشت و در این عملیات نیز نیروهای ایثارگرمهندسی رزمی جهادسازندگی با هماهنگی و همکاری لازم با برادران رزمی نقش بسیار موثری را در زمینه پیشبرد اهداف عملیات از طریق فعالیت‌های مهندسی و از جمله ایجاد خاکریز ایفا نمودند.

قبل از عملیات :

قبل از عملیات پیروزمند طریق القدس جهادگران مخلص و فداکار با همکاری مهندسی رزمی سپاه در یک شب خاکریزی به طول 13 کیلومتر احداث نمودند که باعث وحشت دشمن گردید و حتی یکی از اسیران در مورد این خاکریز میگفت که ما بطور معجزه آسا دیدیم که خاکریز ایرانیها به ما نزدیک شده است. و برای آنها باور کردنی نبود که در یک شب چنین خاکریزی احداث شود.

در حین عملیات:

از آنجا که از مهمترین اهداف عملیات بستن تنگه چزابه و قطعه راه ارتباطی دشمن از شمال به جنوب بود لذا یک واحد مهندسی رزمی جهاد همراه واحدهای زرهی و پیاده‌ای که مامور بستن تنگه بودند توانستند خود را به موقع و در اولین ساعت نبرد به تنگه رسانده و با زدن دو ردیف خاکریز دوجداره بطول 3 کیلومتر و استقرار نیروها تنگه را مسدود نمایند . از اهمیت این اقدام همین بس که دشمن ضد حمله­های متعددی برای باز نمودن تنگه انجام داد که همگی با شکست روبرو گشت.

و همچنین توسط سنگرسازان بی سنگر هشت کیلومتر خاکریز در امتداد جاده بستان-سوسنگرد و یک خاکریز بطول 17 کیلومتر در مرحله سوم عملیات در کنار رودخانه نیسان ایجاد گشت.

بعد از عملیات:

پس از عملیات طریق القدس نیز منطقه عمومی عملیات طریق القدس بعلت پاتک­های دشمن در تنگه چزابه و نوار رودخانه نیسان و موقعیت غرب احتیاج به احداث خاکریز بود لذا جهاد سازندگی مجموعاً 18 کیلومتر خاکریز در چزابه و تپه بنئه احداث نمود وهمچنین حدود 8 کیلومتر خاکریز در امتداد رودخانه نیسان ایجاد شد و همچنین بین نیسان و کرخه نور حدود 6 الی 7 کیلومتر خاکریز توسط سنگرسازان بی سنگر احداث گشت.

در مجموع خلاصه فعالیت مهندسی رزمی پشتیبانی جنگ جهاد با ارائه خدمات خاکریز زنی زیر نقش عمده‌ای را در پیشبرد اهداف عملیات تضمین نمود:

احداث 74 کیلومتر خاکریز توسط جهاد خراسان

احداث 65 کیلومتر خاکریز توسط جهاد سمنان

احداث 23 کیلومتر توسط جهاد فارس

 

سند 10

 

ابتکارات وخلاقیتهای مهندسی رزمی جهاد درعملیات طریق القدس

 ((عملیات طریق القدس عرصه­ی ابتکارات و به دست آوردن تجربه­های نوین دیگری است که خود نمایانگر اهمیت کار مهندسی رزمی در جنگ است. این بار جهادگران ایثارگر با عزمی راسخ و گام­های استوار تپه­های صعب العبور رملی را به عمق 20 کیلومتر به تصرف خود درآوردند و دست به عملی شگفت­انگیز و باورنکردنی زدند و در سایه­ی الطاف الهی با احداث جاده­ای استراتژیک به طول 20 کیلومتر در دل صحرای رملی نیروهای اسلام را به پشت مواضع توپخانه دشمن متجاوز هدایت کردند و در پیروزی بزرگ طریق القدس سهیم شدند. اگر بخواهیم اهمیت این تلاش بی­مانند را دریابیم باید شرح مختصری در مورد چگونگی و وضعیت طبیعی منطقه و موقعیت دشمن بپردازیم.

نیروهای متجاوز بعثی که بستان را به اشغال خویش درآورده و تا نزدیک سوسنگرد در دهلاویه پیشروی کرده و از آنجا نیز در غرب سوسنگرد به طرف میشان و جنوب هویزه مستقر شده و در رو به روی نیروهای اسلام در سوسنگرد خط دفاعی مستحکمی به وجود آورده بودند. در سمت راست و چپ رزمندگان اسلام نیز تپه­های رملی به عمق 20 کیلومتر قرار داشت و بسیار صعب العبور بود. به طوری که برای نیروهای پیاده و یا حتی اسب و شتر هم امکان عبور از این تپه­های رملی وجود نداشت.

لذا دشمن متجاوز با اطمینان به اینکه این منطقه به علت صعب العبور بودن دژ مستحکم و تسخیرناپذیری است در پشت بستان و در پناه این تپه­های رملی توپخانه­ی اصلی­اش را مستقر کرده بود.

نیروهای توانمند سپاه پاسداران که در این عملیات جهت انهدام توپخانه­ی فوق برنامه­ریزی کرده بودند به مهندسی جنگ جهاد طرح احداث 5 کیلومتر جاده را تا پای این تپه­های رملی پیشنهاد دادند تا از آنجا هم 20 کیلومتر راه در میان تپه­های رملی راهپیمایی کنند و خود را به محل تعیین­شده برسانند)).

((دراین موقعیت حساس جهادگران پس از یک سری شناسایی در دل منطقه فوق و رسیدن به نتایج مثبت پیشنهاد دادند که می­توان در دل تپه­های رملی جاده­ای احداث و نیروهای رزمنده را تا پشت دشمن هدایت نمایند که این پیشنهاد مهندسان جهاد با شگفتی و ناباوری فرماندهان جنگ روبرو شد. اما ایثارگران جهاد پس از هماهمنگی­های لازم بیدرنگ کلیه امکانات و توانایی­های تخصصی و نیروهای خود را بسیج و بطور شبانه روزی مشغول بکار گردیدند و در مدت 20 روز کار را به پایان بردند. هواپیماها و هلی کوپترهای دشمن که روزانه چندین پرواز شناسایی بر روی منطقه فوق انجام می­دادند به لطف خدا از اولین روز شروع بکار جهادگران بر روی جاده فوق تا آخرین ساعات اتمام کار حتی یکبار هم به پرواز در نیامدند و مسئله شناسایی نشدن جاده در غافلگیری دشمن بسیار موثر بود. این جاده دشمن را دور زده واز پشت دشمن تا 4 کیلومتری نیروهای فریب خورده رسیده بود و همچنین مهندسی رزمی جهاد در انتهای این جاده یک پایگاه هلی کوپتر احداث کرده بودند.

تکنیکی که مهندسان جهاد در ساختن این جاده بر روی رمل­ها بکار گرفتند اینگونه است که بر روی رمل­ها خاک رسی قرمز پهن می­کردند و آن را می­کوبیدند تا سفت شود؛ در بعضی جاها نیز که احساس می­شد خاک رس قرمز به تنهائی کافی نیست و کف مسیر جاده بیش از اندازه شل است تورهای سیمی در کف مسیر قرار داده می­شد و بر روی آن خاک قرمز پهن می­شد و سپس آن را می­کوبیدند تا سفت شود. در بعضی مواقع نیز با فرغون خاک رس را بر روی کف مسیر حمل کرده و می‌ریختند و با بیل دستی پهن می­کردند و این بدان علت بود که عبور و مرور از خارج مسیر احداث شده غیر ممکن بود و کمپرسی­ها از سمت عقب بر روی جاده حرکت و خاک رس را خالی می­کردند.

همچنین جهت محفوظ ماندن جاده از خطر جا به جایی رمل­ها در مواقع وزیدن باد دو طرف مسیر جاده درخت کاری شد و کیسه­های شن چیده شد بدین ترتیب اولین تجربه جهادگران در جهت احداث جاده در مناطق رملی با تمامی مشکلات و تحمل سختی­های فراوان به ثمر نشست و رزمندگان اسلام از طریق این جاده توپخانه دشمن را فتح و نیروها و امکانات پشت دشمن را منهدم کردند و با این حرکت جانانه باعث میشود تنگه چذابه نیز به تصرف سپاه اسلام درآید و تمامی هدف­ها در محورهای منطقه عملیاتی با سرعت فتح شود. در این عملیات واحدهای مهندسی رزمی دشمن با تمامی امکانات و دستگاه­های سنگین راه سازی و مهندسی آن توسط سلحشوران اسلام به غنیمت گرفته می­شود و تعدادی امکانات و دستگاه­های مهندسی رزمی در اختیار مهندسی جنگ جهاد قرار می­گیرد. دستاورد بعدی این عملیات در زمینه مهندسی رزمی احداث خاکریز دو جداره است که جهادگران برای اولین بار آن را تجربه نمودند تا در جایی که رزمندگان اسلام دشمن را به شکست می­کشانند آنجا را با زدن سدهای خاکی و خاکریز محفوظ نگه دارند. با به تصرف در آوردن تنگه چذابه در عملیات طریق القدس به وسیله سپاه اسلام جهادگران در شب اول نبرد توانستند 3 ردیف خاکریز 2 جداره احداث کنند. خاکریز 2 جداره به این شکل است که یک خاکریز در جلوتر قرار دارد به فاصله چند متر در پشت آن خاکریز دیگری احداث می­شود تا نیروهای پیاده در بین این 2 خاکریز مستقر شوند و به پدافند بپردازد بدین ترتیب هر گلوله­ای که از خارج از این دو خاکریز منفجر شود ترکش­هایش به نیروهای اسلام اثابت نمی­کند.

 از آنجا که تنگه چذابه از نظر استراتژیکی برای دشمن اهمیت داشت با تمام توان در جهت بازپس­گیری آن آتش پر حجمی گشوده و کوشش می­کرد تا به هر نحو ممکن در این قسمت پاتک سنگین را به ثمر برساند اما نیروهای توانمند اسلام با تکیه بر الطاف الهی و مدد گرفتن از نیروی ایمان و استقرار در پشت خاکریزهای دوجداره توانستند این تنگه را حفظ نمایند.

 دستاورد دیگر عملیات طریق القدس سازماندهی واحدهای مهندسی رزمی جهاد سازندگی است. بدین ترتیب که معادل نیروهای تهاجم کننده و حمله کننده گردان مهندسی رزمی تشکیل شد که هر گردان یک فرماندهی داشت و این فرماندهی با نیروهای رزمی در ارتباط بود و در شب عملیات به همراه واحدهای رزمی حرکت داده می­شد تا هر جا که ضرورت ایجاد نماید به احداث خاکریز سنگر و دیگر موارد مورد نیاز سپاه اسلام در زمینه مهندسی رزمی بپردازد و این طرز سازماندهی نیروهای مهندسی رزمی جهاد برای اولین بار در این عملیات به اجرا گذاشته شد که نتایج موفقیت آمیزی را در بر داشت. یکی از تجارب حاصله از این عملیات این است که جهادگران درمی­یابند که حرکت­های تاکتیکی مهندسی رزمی در جهت گول زدن دشمن بسیار موثر است به این صورت که در نقطه­ای با زدن خاکریز ایضایی و به کارگیری روش­های مناسب دشمن را غافلگیر و توجه دشمن را به آن سو جلب نمایند تا رزمندگان اسلام بتوانند به راحتی از جهتی مناسب به دشمن حمله و آن را نابود کنند. پس از عملیات طریق القدس با توجه به دستاوردهای مهندسی رزمی تا این مرحله از جنگ و همچنین سازماندهی­ واحدهای مهندسی رزمی و جذب و اعزام نیروهای متعهد و متخصص مردمی از سراسر کشور و هماهنگی تدوین شده با فرماندهان سپاه و ارتش واحدهای مهندسی رزمی جهاد جهت شرکت در عملیات عظیم و پیروز مند فتح المبین در محورهای تعیین شده استقرار می­یابد و به انجام کارهای قبل از عملیات می­پردازند و برای اولین بار قبل از عملیات فتح المبین موفق میشوند خطوط شبکه­ای جاده­های تدارکاتی مواصلاتی بیش از 500 کیلومتر در محورهای شوش اندیمشک رقابیه و منطقه دال پری احداث نمایند.

 

تعداد مشاهده خبر545 بار
تصاویر مرتبط


مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)

ارسال نظرات
نام
 
آدرس پست الکترونیکی شما
   
شماره تلفن
توضیحات
 
تغییر کد امنیتی
کد امنیت
 
وزارت جهاد کشاورزی
کلیه حقوق این سایت متعلق به وزارت جهاد کشاورزی می باشد
Powered by DorsaPortal